Tarihte Hürrem Sultan


Hürrem Sultan

Tarih kitapları onu hanedanın büyükannesi olarak tanıtıyor. Ukrayna’da bir papazın kızı olarak yaşarken, Rokselena olarak çağırılıyordu. Tatar akıncılar tarafından köle olarak alınıyor ve Osmanlı’ya hediye ediliyor.

Güzel ve zeki Rokselana, haremde cariye iken Sultan Süleyman‘ın dikkatini çekiyor ve Osmanlı tarihinin en büyük aşkının sebebi oluyor.

Haremdeki ismi artık Hürrem‘dir. Güleryüzlü, şen, sevinçli.

Süleyman’ın Hürrem’e olan aşkı o kadar büyüktür ki Sultan teamülleri yıkıyor ve cariyesine nikah kıyan ilk padişah oluyor. Hürrem padişahın nikahlı eşidir fakat saltanatın üçüncü kadınıdır. Süleyman’ın annesi Hafsa Sultan ile ilk eşi, Şehzade Mustafa’nın annesi Mahidevran Sultan, Harem’in en güçlü iki kadınıdır.

Mehmed, Mihrimah, Abdullah, Selim, Bayezid, Cihangir… Hürrem Sultan’ın kısa aralıklarla Kanuni’ye verdiği evlatlardır. 

Aşkın kıskançlığı mı yoksa geleceğin padişahına Valide olma telaşı mı bilinmez, Mahidevran ile Hürrem arasında olumsuz ilişkiler başlamıştır. Venedik elçisi Bernardo Navagero’nun aktardığı iki kadın arasındaki 1526 tarihli kavga sonrası Mahidevran Kanuni’nin gözünden düşmüş ve Manisa’ya oğlu Şehzade Mustafa’nın yanına gönderilmiştir.

1534 yılına gelindiğinde ise Hafsa Sultan vefat ediyor ve sarayın en güçlü ismi Hürrem Sultan oluyor.

1537 yılında Kanuni, Hürrem’i Eski Saray’dan Topkapı Sarayı‘na alıyor. Bu durum hem Hürrem’in gücüne güç katıyor hem de Osmanlı tarihinde saray kadınlarının ve dolayısıyla Topkapı Sarayı’na taşınan haremin politikada etkinleşmesine ön ayak oluyor.

Hürrem Sultan’ı mutlak iyiliğin veya mutlak kötülüğün simgesi olarak göstermek muhakkak ki eksik kalacak.

Mahidevran’ın kendi oğlu Şehzade Mustafa’yı tahta çıkartmak istediği kadar Hürrem Sultan da kendi oğullarından birisini tahtta görmek istiyordu. Mahidevran sancakbeyliğinde iken Hürrem’in merkez sarayda bulunması ve üstelik Kanuni’yi büyük bir sevgi ile de kendine bağlamış olması avantajı oluyor ve bu avantajı mükemmel şekilde faydasına çeviriyordu.

Hürrem’in, Şehzade Mustafa’nın en büyük destekçilerinden Sadrazam Pargalı İbrahim‘in idamında etkisi olmuştu. Kızı Mihrimah‘ı, sarayın etkili isimlerinden Rüstem Paşa ile evlendirdi.

1544 yılına gelindiğinde Rüstem Paşa sadrazam olacak ve Mihrimah Sultan ile Hürrem Sultan’ın politikasında etkili bir isim olacaktı. Şehzade Mustafa’nın 1553 yılında idamında Rüstem Paşa’nın etkisi muhakkak ki büyüktü.

Kanuni, kendisinden sonra tahta Şehzade Mehmed‘in geçmesini istiyordu. Çocukları arasında en sevdiği de oydu. Fakat Mehmed 1543 yılında, henüz 22 yaşındayken yakalandığı bir hastalık sebebiyle ölmüştü. Bu olay hem Hürrem’i hem de Kanuni’yi derinden etkilemişti. Kanuni en sevdiği oğlunun adına Mimar Sinan’a Şehzade Camii‘ni yaptırtmıştır. Mehmed’den geriye bir bu cami bir de üç aylık kızı Hümaşah Sultan kalmıştır (Hüma: mutluluk, saadet).

Hürrem, oğlu Abdullah’ı henüz üç yaşında iken kaybetmişti; Mehmed kaybını yaşadığı ikinci evladı idi. Üçüncü kaybı ise 1553 yılında Şehzade Cihangir olacaktı.

Cihangir, Şehzade Mustafa’nın idamı sonrası babası ile seferdeyken üzüntüsünden vefat edecekti.

“Hak teala bana mübarek cemalini göstersin. Cihangir şahımın gözlerinden öperim.” Oğlunun ani ölümünden habersiz Hürrem, seferdeki Sultan’a bu cümleler yazılı mektubunu gönderiyordu.

Türkçe’yi sonradan öğrenen Hürrem edebiyata olan ilgisini Kanuni’ye yazdığı mektuplarda göstermiştir. Saray kayıtlarına geçen Hürrem tarafından Kanuni’ye yazılmış yedi mektup vardır. Kanuni’nin ise kayıtlara geçmiş mektubu yoktur fakat Hürrem’e duyduğu sevgisini Muhibbi takma adı ile yazmış olduğu şiirlerinde göstermiştir.

Ey ay yüzlü sevgilim, senin aşkınla dertli oldum ne yapayım / Kendi kendime bu bela içine düştüm ne yapayım.
Ey eziyet eden sevgili, senin elinde Muhibbi gibi /Akşam sabah kıyamete kadar feryat ediyorum.

Oğullarından birisini tahta çıkarmak adına büyük mücadele veren Hürrem Sultan aynı zamanda yaptırdığı hayır eserleri ile de tarihe ismini bırakıyordu. Padişahın gözdesi anlamına gelen “Haseki” Hürrem’in hayratlarında kullandığı ön addı. Günümüzde Haseki Hastanesi olarak anılan “Haseki Darüşşifası” onun girişimi ile yapılmıştı. Bunun yanısıra hamam, cami, medrese gibi hayır eserleri de bırakmıştır.

Artık Kanuni’den sonra tahtın iki adayı vardı. Bayezid ve Selim. Hürrem’in gönlü Bayezid’in tahta çıkmasından yanaydı belki ama mücadele etmelerinden yana değildi. 

Hürrem Sultan 1558 yılında vefat etti. Nerede başladığı değil, nerede sonlandığı önemli. Bir papazın kızı olarak köle alınmıştı ve fakat yüzyılın en güçlü devletinin bir numaralı kadını olarak vefat ediyor ve cenaze namazını Şeyhülislam Ebussud Efendi kıldırıyordu.

Padişah annesi (Valide Sultan) olabilmek için büyük mücadeleler vermişti ama oğlunun tahta çıkışını göremeden vefat etmişti.  

Onun ölümü ile birlikte Bayezid ve Selim arasındaki mücadele sertleşti.

İki kardeş ordu topluyordu. Yeniçeri Selim’den yanaydı. Tımar sahipleri ise Bayezid’in tahta çıkmasını istiyordu. Sultan Süleyman’ın çabaları yetmedi ve iki kardeş Konya civarında savaşmak için karşı karşıya geldiler.

Selim’in tahta çıkmasına taraf olan Lala Mustafa Paşa etkisindeki güçler Kanuni’yi Selim’in tarafında olmaya götürecek olayları sağlamışlardı. Böylece Kanuni yeniçeriyi Şehzade Selim’e destek amaçlı gönderdi. Savaşı kazanan Selim oldu.

Bayezid önce Amasya’ya kaçtı. Kanuni’den af dilese de karşılık bulamadı. Sonra İran’daki Şah Tahmasb‘a sığındı. Bir dönem onun yanında güvende olsa da siyaseti fayda sağlamayacaktı.

“Babasına ihanet eden ve sizin de canınızı alabilecek bir Şehzade’den sakının”. Şah’ın kulağına su kaçırılmıştı. Şah Tahmasb Şehzade Bayezid’i, Kanuni’ye değil ama Şehzade Selim’e teslim ediyor.

Hürrem Sultan’dan doğma iki kardeş… Şehzade Bayezid kardeşi Şehzade Selim tarafından boğdurtuldu. Kalpler buna karşı çıksa da saltanatın devamı bu yasanın uygulanmasını gerektiriyordu.

Muhteşem Süleyman’ın 1566 yılında vefatı ile birlikte dedesinden kalma ismi ile Selim tahta oturacak ve tarihin Sarı Selim‘i olarak anılacaktı.

Hürrem Sultan’ın oğlu Sultan II. Selim.  

*** 

Yorum Yazmak İster misin?

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s